HOTLINE:

0862 618 918

EMAIL:

dandatflex@gmail.com, sale@dandat.com.vn

Tin tức

KHỚP GIÃN NỞ CARDAN

Ngày đăng: 17-11-2026 08:05:12 Lượt xem: 10

KHỚP GIÃN NỞ CARDAN

1. Khái quát về khớp giãn nở cardan

Khớp giãn nở cardan là khớp giãn nở dạng ống xếp (bellows) kim loại được trang bị hai cặp bản lề có trục quay vuông góc, liên kết qua khung trung gian. Cơ cấu cho phép hai đầu khớp quay tương đối theo các phương góc trong không gian và khống chế lực đẩy do áp suất bên trong theo thiết kế.

Khi được bố trí thành hệ có hình học và điều kiện ràng buộc phù hợp, từ hai khớp góc trở lên có thể biến chuyển vị của tuyến ống thành góc quay tại từng khớp. Khả năng hấp thụ chuyển vị ngang phải được kiểm tra cho toàn hệ

Trong một tuyến ống công nghiệp, nhiệt độ thay đổi làm ống giãn dài hoặc co lại. Đường ống và thiết bị cũng có thể dịch chuyển tương đối do biến dạng kết cấu, lún hoặc thay đổi trạng thái vận hành. Nếu các chuyển vị đó bị ràng buộc hoàn toàn, lực và mô men có thể tăng tại ống, mặt bích, gối đỡ hoặc đầu nối thiết bị.

Bellows kim loại tạo ra độ mềm cần thiết để tiếp nhận chuyển động. Ở khớp bản lề, cặp chốt cho phép quay góc trong một mặt phẳng xác định. Ở khớp cardan, hai cặp chốt có trục vuông góc được liên kết qua một khung trung gian, nên khớp có thể quay góc theo nhiều mặt phẳng. Đây là khác biệt quan trọng khi tuyến ống có chuyển động trong không gian ba chiều.

Cơ cấu cardan còn tạo đường truyền lực cơ học giữa hai đầu khớp. Nó được thiết kế để chịu lực đẩy do áp suất và các tải ngoài được quy định trong hồ sơ thiết kế. Nhờ đó, cơ cấu cardan khống chế lực đẩy áp suất tại bản thân khớp, nhưng hệ đường ống vẫn phải được phân tích để xác định lực và mô men tại neo, gối đỡ, dẫn hướng và đầu nối thiết bị.

Hình 1. Khớp giãn nở cardan đơn

Hình 2. Khớp giãn nở cardan kép

2. Cấu tạo của khớp giãn nở cardan

Hình 3. Cấu tạo khớp giãn nở cardan (hai trục chốt quay vuông góc với nhau)

Bộ phận

Chức năng chính

Bellows Inox

Bellows kim loại: bộ phận kín áp suất, biến dạng đàn hồi trong giới hạn thiết kế để tiếp nhận chuyển vị góc

Hai đầu nối

Nối khớp với đường ống bằng mặt bích hoặc đầu hàn

Khung cardan

Liên kết hai cặp tay bản lề và chốt quay; cùng các bộ phận liên quan tạo đường truyền lực đẩy áp suất giữa hai đầu khớp

Tay bản lề và chốt quay

Tạo hai trục quay vuông góc; truyền lực qua chốt, tay bản lề và các liên kết theo thiết kế

 

Khung cardan, bản lề và chốt phải được thiết kế để khống chế lực đẩy do áp suất và những lực ngoài có liên quan theo yêu cầu ứng dụng.

3. Nguyên lý hoạt động

3.1. Hấp thụ chuyển vị góc

Khi hai đoạn ống ở hai đầu khớp đổi hướng tương đối, bellows uốn theo góc quay. Các chốt của cơ cấu cardan cho phép sự quay diễn ra quanh hai trục vuông góc. Nhờ tổ hợp hai chuyển động quay này, khớp có thể đáp ứng chuyển vị góc theo những mặt phẳng khác nhau.

Có thể hình dung một trục quay xử lý thành phần góc trong mặt phẳng thứ nhất, trục còn lại xử lý thành phần góc trong mặt phẳng thứ hai. Góc làm việc thực tế là trạng thái tổng hợp của cả hệ cơ cấu và bellows; không thể cộng tùy ý hai giá trị góc định mức để thành một giới hạn lớn hơn.

Hình 4. Các trạng thái quay góc minh họa của khớp giãn nở cardan theo hai phương vuông góc

3.2. Khống chế lực đẩy do áp suất

Áp suất tạo lực đẩy tại hai đầu bellows, có giá trị liên quan đến áp suất và diện tích hiệu dụng của bellows. Ở khớp cardan, lực này được cơ cấu tay bản lề–chốt–khung khống chế theo đường truyền lực đã thiết kế.

Khống chế lực đẩy áp suất không có nghĩa tải lên tuyến ống bằng không. Độ cứng góc của bellows, ma sát ở chốt, trọng lượng ống, tải gió, tải động và chuyển vị áp đặt vẫn có thể tạo lực hoặc mô men tại neo, gối đỡ và đầu nối thiết bị.

3.3. Chuyển vị ngang được xử lý như thế nào ?

Trong một cấu hình có hai khớp cardan và đoạn ống trung gian, chuyển vị tương đối của hai đầu hệ có thể làm đoạn trung gian thay đổi hướng, tạo góc quay tại từng khớp. Tính khả thi phụ thuộc hình học, bậc tự do tại các đầu nối, bố trí neo–gối đỡ và giới hạn của từng khớp

Hình 5. Sơ đồ nguyên lý hệ hai khớp cardan và đoạn ống trung gian đáp ứng chuyển vị tương đối của hai đầu hệ; các ràng buộc và góc quay phải xác định bằng phân tích bố trí thực tế

Nguyên lý bố trí

  • Hai khớp cardan được đặt cách nhau theo khoảng cách tâm khớp đã tính toán.
  • Đoạn ống nằm giữa hai khớp hoạt động như một cánh tay đòn.
  • Mỗi khớp quay theo góc được xác định từ hình học và điều kiện ràng buộc của hệ; hai góc không mặc nhiên bằng nhau.
  • Sự phối hợp góc quay tại các khớp và chuyển động của đoạn ống trung gian tạo ra chuyển vị tương đối giữa hai đầu hệ.
  • Hệ cardan có thể được xem xét cho chuyển vị phát sinh từ các nhánh ống thuộc những mặt phẳng khác nhau, sau khi kiểm tra đầy đủ chuyển vị ba chiều và tải trọng của hệ.

Với mô hình hình học đơn giản trong đó đoạn thẳng nối hai tâm quay có chiều dài không đổi L, và chuyển vị ngang đang xét bằng hình chiếu Lsinθ, ta có Δ = Lsinθ.

Trong đó:

  • Δ: độ dịch chuyển theo phương được thể hiện trên sơ đồ đơn giản
  • L: khoảng cách giữa hai tâm quay trong mô hình.
  • θ: góc nghiêng của đoạn nối hai tâm quay theo mô hình đó.

Khoảng cách L càng lớn thì góc quay yêu cầu của từng khớp càng nhỏ.

Ví dụ hệ thống sử dụng hai khớp giãn nở cardan:

  • Chuyển vị ngang tổng hợp cần hấp thụ: Δ=100 mm
  • Khoảng cách giữa tâm hai quay của khớp: L=3.000 mm

Áp dụng:

Theo mô hình hình học đơn giản đã nêu, θ  ≈ 1,910  

Đây là góc nghiêng hình học sơ bộ; góc quay thực tế tại từng khớp phải xác định theo sơ đồ ràng buộc và trạng thái lạnh/nóng, rồi đối chiếu giới hạn cho phép của sản phẩm

Điều đó không có nghĩa mỗi khớp cardan riêng lẻ được phép trượt ngang hoặc nén dọc trục. Chuyển vị tịnh tiến ở cấp hệ thống được biến thành các góc quay tại những khớp khác nhau. Độ lớn chuyển vị cho phép phụ thuộc vào chiều dài các nhánh ống, vị trí khớp, điều kiện neo và góc quay cho phép của từng khớp, gối đỡ, độ cứng quay, tải tại thiết bị, chu kỳ làm việc và chuyển vị đồng thời theo các phương.

4. Ứng dụng trong công nghiệp

Khớp giãn nở cardan phù hợp để xem xét ở các hệ thống sau:

Đường ống có chuyển động theo nhiều mặt phẳng: Các tuyến có nhiều co, nhánh đứng và nhánh ngang có thể xuất hiện chuyển vị tương đối phức tạp khi nóng lên hoặc nguội đi. Cơ cấu cardan tạo khả năng quay góc theo nhiều hướng mà khớp bản lề một mặt phẳng không đáp ứng được bằng một khớp đơn.

Đường ống cần kiểm soát lực đẩy áp suất: Ở tuyến có áp suất đáng kể, khung cardan giúp khống chế lực đẩy áp suất tại khớp. Việc chọn cấu hình vẫn phải xét khả năng chịu tải của bản lề, chốt, khung và kết cấu lân cận.

Đường ống nối với thiết bị nhạy cảm với tải: Bơm, tuabin, bình chứa và một số đầu nối thiết bị có giới hạn lực, mô men. Hệ khớp cardan có thể là một phương án giảm tải, nhưng chỉ được kết luận là phù hợp sau khi phân tích độ mềm và đối chiếu giới hạn tải tại đầu nối thiết bị.

Hệ thống có chuyển vị kết cấu được xác định trước: Chuyển vị của giá đỡ, kết cấu thép hoặc lún tương đối có thể được đưa vào bài toán lựa chọn khớp. Nếu có tải động, rung hoặc chu kỳ lớn, phải đánh giá riêng biên độ, tần số và tuổi thọ mỏi.

5. Ưu điểm và hạn chế

Ưu điểm

Hạn chế và điều kiện sử dụng

Cho phép chuyển vị góc theo nhiều mặt phẳng.

Một khớp đơn không phải giải pháp hấp thụ tự do chuyển vị dọc trục hoặc ngang.

Cơ cấu cardan khống chế lực đẩy do áp suất bên trong khớp.

Lực đàn hồi, ma sát, trọng lượng và tải ngoài vẫn phải tính cho hệ thống.

Có thể tổ hợp nhiều khớp để xử lý chuyển vị của tuyến ống trong không gian.

Cần bố trí đúng số lượng khớp, chiều dài nhánh, neo, gối đỡ và dẫn hướng.

Có thể góp phần hạn chế một số thành phần tải truyền đến thiết bị khi cấu hình hệ được thiết kế phù hợp

Phải kiểm tra định lượng lực và mô men tại các đầu nối; không thể bảo đảm bằng tên loại khớp.

Cơ cấu khống chế các bậc tự do theo thiết kế; giới hạn hành trình và va chạm cơ khí vẫn phải được kiểm tra

Khung và chốt làm kết cấu lớn, nặng và cần không gian để quay, kiểm tra, bảo trì.

 

6. Các sơ đồ lắp đặt điển hình

Các cấu hình dưới đây mô tả nguyên lý bố trí để người đọc định hướng lựa chọn. Bản vẽ thi công cần thể hiện kích thước, hướng chuyển vị, neo, dẫn hướng, gối đỡ và trạng thái lạnh/nóng cụ thể.

6.1. Hai khớp cardan trên một đoạn ống đổi hướng

Đặt một khớp ở mỗi đầu đoạn ống đổi hướng. Khi hai phía của hệ dịch chuyển tương đối theo phương ngang, hai khớp quay góc để đoạn ống trung gian thay đổi vị trí. Khoảng cách giữa các khớp quyết định quan hệ hình học giữa chuyển vị ngang và góc quay: với cùng một chuyển vị, khoảng cách hữu hiệu ngắn hơn thường đòi hỏi góc quay lớn hơn.

Hình 6. Minh họa tuyến ống đổi hướng có bố trí nhiều khớp góc; vị trí, loại khớp và gối đỡ phải xác nhận trên bản vẽ thiết kế

6.2. Hệ khớp trên tuyến ống dạng chữ L, chữ Z hoặc tuyến không gian

Trong tuyến dạng chữ L, chữ Z hoặc tuyến không gian, các khớp có thể đặt gần những vị trí đổi hướng để chuyển giãn nở của nhánh ống thành góc quay được kiểm soát. Tùy hướng chuyển động, hệ có thể dùng khớp bản lề cùng mặt phẳng hoặc kết hợp khớp cardan khi xuất hiện chuyển động ngoài mặt phẳng đó.

Vị trí khớp không nên chọn chỉ vì nơi đó còn khoảng trống. Cần xác định nhánh nào giãn nở, đầu nào bị ràng buộc, đoạn nào cần dịch chuyển và từng khớp sẽ quay theo hướng nào.

Hình 7. Sơ đồ nguyên lý hai khớp cardan trên nhánh ống đổi hướng, kèm giá treo và gối dẫn hướng; hướng chuyển vị, bậc tự do và tải tại gối phải được xác định theo yêu cầu thiết kế

7. Lưu ý khi lắp đặt và bảo trì

Trước khi đặt hàng

Cung cấp hồ sơ cho nhà sản xuất chọn đúng khớp:

  1. Đường kính ống, loại đầu nối, chiều dài lắp đặt và tiêu chuẩn mặt bích hoặc đầu hàn.
  2. Áp suất, nhiệt độ thiết kế; điều kiện vận hành bình thường, khởi động, dừng máy và thử áp.
  3. Môi chất, nồng độ, nguy cơ ăn mòn, vận tốc dòng và nhu cầu dùng ống lót.
  4. Chuyển vị của hệ thống theo từng phương, góc quay dự kiến tại từng khớp và số chu kỳ yêu cầu.
  5. Vị trí neo, gối dẫn hướng, gối trượt, gối treo; tải cho phép tại đầu nối thiết bị.
  6. Yêu cầu về vật liệu, kiểm tra, thử nghiệm và hồ sơ nghiệm thu.

Trong lắp đặt

  • Kiểm tra khớp không bị móp bellows, hư mặt bích, kẹt hoặc thiếu chốt.
  • Đối chiếu khoảng cách hai đầu ống với chiều dài lắp đặt trên bản vẽ.
  • Đường ống phải được căn chỉnh đúng trước khi lắp; không kéo, ép hoặc bẻ khớp để sửa sai lệch của tuyến ống.
  • Bảo vệ bellows khỏi tia lửa hàn, mạt mài và va đập dụng cụ. Nếu có ống lót dẫn dòng, kiểm tra đúng chiều dòng chảy.
  •  Không tháo khung, tay bản lề hoặc chốt quay là bộ phận làm việc. Chỉ tháo thanh/chốt khóa vận chuyển được nhà sản xuất chỉ định, đúng giai đoạn và đúng trình tự trên bản vẽ lắp đặt.
  • Trước khi thử áp, kiểm tra tình trạng hoàn chỉnh của neo, dẫn hướng, gối đỡ và cơ cấu khớp; xác định áp suất, môi chất và trình tự thử theo tiêu chuẩn áp dụng cho hệ thống và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Trong vận hành và bảo trì

Kiểm tra định kỳ:

  •  Các dấu hiệu: rò rỉ, nứt hoặc ăn mòn bellows, va chạm giữa khung và bộ phận xung quanh; chốt lỏng, mòn hoặc kẹt; biến dạng bất thường của gối đỡ và neo.
  • Ghi nhận điều kiện nhiệt độ và chế độ vận hành tại thời điểm đo.
  • Ghi nhận vị trí khớp ở trạng thái lạnh và nóng để so sánh qua các kỳ kiểm tra.
  • Nếu phát hiện góc quay lớn hơn dự kiến, rung tăng, cọ sát khung hoặc rò rỉ, cần tìm nguyên nhân ở cả tuyến ống.
  • Kiểm tra chuyển vị thực tế có thay đổi không, gối trượt có bị kẹt không, neo có dịch chuyển không, thiết bị có tạo tải mới không.
  • Chỉ thay khớp giãn nở mà không xử lý nguyên nhân hệ thống có thể khiến hư hỏng lặp lại.

8. Kết luận

Khớp giãn nở cardan cho phép chuyển vị góc theo hai phương quay của cơ cấu và khống chế lực đẩy do áp suất tại khớp theo thiết kế.

Khi bố trí thành hệ hai hoặc ba khớp góc phù hợp, chuyển vị của tuyến ống có thể được phân phối thành góc quay tại các khớp. Phải kiểm tra hình học, giới hạn chuyển vị, tuổi thọ mỏi và tải trọng của toàn hệ trước khi lựa chọn.

9. Tư vấn kỹ thuật

Nếu bạn đang:

  • Thiết kế hệ thống đường ống
  • Cần chọn đúng loại khớp giãn nở

⇒Dân Đạt –Hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9001:2015 sẵn sàng hỗ trợ:

  • Tư vấn kỹ thuật miễn phí; Thiết kế theo yêu cầu
  • Sản xuất đa dạng chủng loại; Giao hàng đúng theo thời gian hợp đồng.

► Hotline: 0918.308.609

Email: dandatflex@gmail.com;  Website: https://dandat.com.vn

 

 Bản để in  Lưu dạng file  Gửi tin qua email
Hỗ trợ trực tuyến
account_circle Điện thoại: 0862 618 918
account_circle Email : dandatflex@gmail.com, sale@dandat.com.vn
  • Cam kết
    chính hãng
  • Đổi trả trong
    30 ngày
  • Bảo trì
    trọn đời
  • Giá chưa
    bao gồm VAT
  • Miễn phí
    giao hàng
  • Miễn phí lắp đặt
Danh mục sản phẩm
Videos

Đối tác

zalo

Giỏ hàng của bạn